Een project van:

Killswitch als oplossing netcongestie

13.07.2022 | Analyse Nicolien van Loon

Killswitch als oplossing netcongestie

Ingenieursbureau Witteveen+Bos pleit voor een killswitch, een op afstande regelbare aan- en uitknop, op (hybride) warmtepompen. Wanneer overbelasting van het laagspanningsnet dreigt, mogen netbeheerders de killswitch gebruiken, zo betogen zij op hun website.

Binnen 5 à 10 jaar heeft een groot deel van de laagspanningsnetten in woonwijken mogelijk binnen niet meer voldoende capaciteit om te voorzien in de stroombehoefte. Op dit moment doet netcongestie doet zich al voor op tal van plaatsen in het midden- en hoogspanningsnet. Deze trend zal zich voortzetten in het laagspanningsnet, als geen tijdige actie wordt ondernomen.

Snelle elektrificatie
Vanaf 2026 worden (hybride) warmtepompen als standaard ingevoerd voor het verwarmen van woningen. Vanaf 2025 mogen lease-auto’s  alleen nog maar elektrisch zijn en vanaf 2030  moet 100 procent van de personenwagens die op de markt komen elektrisch zijn. Een stijging in de plaatsing van laadpalen en het elektriciteitsverbruik tot gevolg hebbende.

Op dit moment is het overgrote deel van ons laagspanningsnet ontworpen op een gelijktijdige vermogensvraag van 1,5 kW per huishouden. Duurzame tussenwoningen met elektrische kookplaat, laadpaal en hybride warmtepomp zullen al snel 4 kW gelijktijdig vragen. Een transformatorstation van 150 kW is dan niet langer voldoende voor 100 tussenwoningen, maar slechts voor maximaal 35 tussenwoningen, wat neerkomt op een bijna drievoudige belasting. Stroomuitval door overbelasting in de hele buurt kan hierdoor werkelijkheid worden. 

Oplossingen
Witteveen+Bos ziet twee opties om dit tegen te gaan. Optie 1 is het netwerk verzwaren. Optie 2: prijsprikkels om huishoudens te verleiden om het piekverbruik te beperken. Dit laatste vraagt om een nieuw tariefstelsel, waarbij de prijsprikkel alleen effect sorteert als warmtepompen slim kunnen worden aangestuurd. Wat deze optie problematisch maakt is dat het onduidelijk is of de prijsprikkel effectief is en dat slimme sturing en communicatieprotocollen voor warmtepompen nog ontbreken. Daarnaast kan men zich de vraag stellen of extra net- of servicekosten acceptabel zijn in tijden van energiearmoede.

Het ingenieursbureau ziet de killswitch als de enige passende oplossing. Dit moet wel gecombineerd worden met een aanvullend actieplan:

  1. Stel binnen twee jaar de killswitch verplicht voor alle nieuwe (hybride) warmtepompen (en zonnepanelen en laadpalen);
  2. Begeleid als overheid de standaardisatie van protocollen voor aansturing en communicatie tussen netbeheerder en apparaten. Door ervoor te zorgen dat de apparaten ook met elkaar kunnen communiceren kan ook worden geborgd dat apparaten niet gelijktijdig in werking treden. Want juist op zo’n moment wordt het elektriciteitsnet kortstondig extra belast.
  3. Implementeer als netbeheerder een monitoringssysteem dat laagspanningsnetten meet en aanstuurt.
  4. Bepaal in samenspraak met gemeenten welke buurten als eerste in aanmerking komen voor het monitoringssysteem.
  5. Communiceer duidelijk over de uitrol van het monitoringsysteem (idealiter in samenspraak met de gemeente), zodat bewoners weten waar ze aan toe zijn.
  6. Zorg voor een meldingsplicht van bovengenoemde apparaten, zodat de netbeheer per laagspanningsnet kan monitoren of en waar in het netwerk de maximale capaciteit dreigt te worden overschreden.
  7.  Zorg voor een marktconforme compensatie van marktpartijen voor de extra kosten door het integreren van de killswitch (hard- en software, consulting). Laat ook zien dat de marktconforme compensatie op termijn weer gedeeltelijk wordt terugbetaald, zodra markpartijen additionele baten creëren dankzij de slimme aansturing.

Geen gefrustreerde klimaatdoelen
Witteveen+Bos weerleggen bezwaren dat de netbeheerder bepaalt wie stroom krijgt bij overbelasting. “Deze invloed is als acceptabel te kwalificeren, afgezet tegen de absolute noodzaak om zo snel mogelijk grip te krijgen op het laagstroomnetwerk, veiligheid in te bouwen en innovatie te stimuleren. Het stelt ons in staat om te voorkomen dat de energietransitie en het halen van onze klimaatdoelen wordt gefrustreerd door de zoveelste stroomuitval.”

Oude wijn in nieuwe zakken
Installatie.nl herinnert zich een eerder gevoerde discussie over hetzelfde onderwerp. De in 2012 geïntroduceerde slimme meter was in eerste instantie voorzien van een op afstand bestuurbare aan/uit-schakelaar. Omdat de (maatschappelijke) kosten niet tegen de baten zouden opwegen, is deze in latere versies van de slimme meter er uit gehaald.

Hackers zouden volgens Minister Henk Kamp de killswitch kunnen misbruiken. Ook zou er weinig maatschappelijk draagvlak zijn voor een slimme meter als dat zou betekenen dat je energietoevoer afgeschakeld of dichtgeknepen zou kunnen worden. 

killswitchwarmtepompnetcongestieelektriciteitsnetwitteveen bosstroomuitval

Bedrijvenregister

Agenda

Event: Ronde tafel: Elektrificatie van de industrie

29 september 2022
13:30 - 15:30
Westbeat Amsterdam

Change Inc.

Lees verder

Event: Techathon 2022

10 november 2022
07:30 - 21:00
Playground 33 en ROC Midden Nederland

Techniek Nederland i.s.m. gemeente Amersfoort, Wij Techniek, TVVL en ISSO

Lees verder

Event: Engineering Event SAFETY

30 november 2022
8:45 - 16:00
1931

MYbusinessmedia

Lees verder

Event: Solar Solutions Düsseldorf

30 november 2022 - 1 december 2022
10:00 - 18:00
Messe, Düsseldorf

Solar Solutions International

Lees verder

Volledige agenda

Wekelijks op de hoogte blijven van de beste analyses

en de nieuwste producten?

Meld u nu aan voor de nieuwsbrief!


Registreer nu