Een project van:

Even dimmen: straatverlichting

10.01.2023 | Interview Niels van der Horst

Even dimmen: straatverlichting


Het Nederlands Licht Instituut (NLI) is het adviesbureau voor openbare verlichting (OVL). Niels van ’t Hof is er adviseur en hij vertelt over de mogelijk- en onmogelijkheden om op OVL te besparen. “Het uitzetten van verlichting is beleidsmatig niet zomaar gedaan,” vat Van ’t Hof samen.

Door de oorlog in de Oekraïne worden op alle mogelijke terreinen besparingsmogelijkheden onderzocht. OVL ontspringt die dans ook niet. Er is al een grootscheepse vervanging door led aanstaande die een besparing zal opleveren. Een optie die nu wordt bekeken, is een versnelling van dat proces zodat die besparing de gemeentelijke kas eerder bereikt. Van ’t Hof schreef daar een artikel over waarin hij een getalsmatig beeld schetst. Grofweg samengevat is het bij een energieprijs van boven de 22 cent de moeite waard om versneld te vervangen en er een lening voor af te sluiten bij de Bank Nederlandse Gemeenten.

Licht en veiligheid
Belangrijk was de opmerking van minister Rob Jetten eind vorig jaar die opperde dat alle OVL aangepast moest worden. “Wij merkten al dat de behoefte begon te ontstaan bij een aantal wethouders die ook iets zeiden als: ‘we gaan die verlichting wel eventjes uitzetten,” voegt Van ’t Hof daar aan toe. “Maar dat is niet zo makkelijk.” Hij legt uit dat elke gemeente zich heeft gecommitteerd aan een bepaald veiligheidsbeleid. “Om de veiligheid van weggebruikers te garanderen, zetten gemeenten verlichting in. Als je dat uitzet en er gebeurt een ongeluk, ben je aansprakelijk.”

Afwijken van beleidsregels
De meeste gemeenten houden richtlijnen aan als de ROVL of NPR. Die voorschriften gaan over lichtniveaus per type gebied zoals een woonwijk, snelweg of industrieterrein. “Veel gemeenten dimmen al sinds jaar en dag en houden zich zodoende niet aan de richtlijnen. Daarmee is al een eerste stap gezet dat, als je wil besparen, je gerust verder kan gaan dimmen. Het helemaal uitzetten van het licht is alleen wel een hele sterke afwijking van die beleidsregels. OVL heeft in woonwijken natuurlijk ook een sociale veiligheidsfunctie, dus moet je je sowieso afvragen, of je dat wil.”

Lichtmasten verwijderd
Een opmerkelijk gevolg hiervan is dat er gemeenten zijn, waaronder Deurne, die veel lichtmasten hebben weggehaald. “Er is juridisch uitgezocht dat als je lichtmasten laat staan en je gaat ze tot nul dimmen, je dan een probleem hebt. Haal je ze weg, heb je geen probleem. Daarmee wordt feitelijk gezegd: ‘weggebruiker, het is aan jou om op te letten.’” Net zo opvallend is dat deze maatregel door allerlei bijkomende uitgaven meer kosten dan besparingen oplevert.

Technische hobbels
Van ’t Hof: “Er is ook een meer technisch probleem. Al die led-armaturen hebben een driver. Alleen die tellen niet met een klok maar via stroomuren.” Middernacht wordt bepaald op basis van een driedaags gemiddelde van het aantal stroomuren. Dat werkt prima totdat je de boel uit gaat zetten.” De gemiddelden zullen dan veranderen waardoor het stuurprogramma het niet meer ‘snapt’. Om dit te aan te passen en te vervangen houdt een dure oplossing in die door deze kostbaarheid zijn doel voorbij schiet. Een tweede probleem is dat als je door te dimmen de stroom terugbrengt tot onder 25% van het normale niveau, de driver niet meer goed functioneert.

Afgewogen advies
Eén van de adviezen van Van ’t Hof is om na elf uur ’s avonds het lichtniveau van de straatverlichting te dimmen tot bovengenoemd kwart. “Dat is voldoende, want de meeste mensen - bewoners en bijvoorbeeld krantenbezorgers - kennen de buurt en hebben alleen wat oriëntatielicht nodig. Hij vult dat aan met: ‘Hou het huidige dimprofiel aan voor goed zicht op kruisingen en T-splitsingen, dus waar het verkeer samenkomt.” In veel gevallen zullen in dat scenario de besparingsopbrengsten de investeringskosten in eenzelfde termijn overschrijden. Een en ander is afhankelijk van de duur van een contract en van de hoogte van de energieprijzen.

Bak licht
“Als Nederland zometeen vol staat met windmolens en zonnepanelen, zal de energieprijs wel weer eens zakken. Je moet dan alleen nog steeds kijken naar wat nodig is. Als je vanuit de ruimte naar Nederland kijkt, komt daar een bak licht van af waar je bang van wordt,” zegt Van ’t Hof. De hoeveelheid licht is schadelijk voor de leefomgeving van zowel mens als dier. Beperking daarvan zou los van besparingen een belangrijke maatstaf moeten zijn als het gaat om beleidsvorming.

ovlstraatverlichtingNLI

Bedrijvenregister

Agenda

Training: Casambi cursus professional

Logo Casambi.nl
20 januari 2023 - 31 december 2023
ETC design center in Culemborg

Casambi.nl

Lees verder

Event: Techniek Nederland Ledenvergadering Beheer, Onderhoud en Inspectie

2 februari 2023

Techniek Nederland

Lees verder

Training: Repareren met alternatieve onderdelen

9 februari 2023
16:30 - 19:00
Buitenplaats Kameryck

Techniek Nederland & Rijksinspectie Digitale Infrastructuur

Lees verder

Seminar: Rendementsverbetering in de installatiebranche

28 februari 2023
13:00 - 19:00
Van der Valk Hotel Eindhoven

Techniek Nederland

Lees verder

Volledige agenda

Wekelijks op de hoogte blijven van de beste analyses en de nieuwste producten?
Meld u nu aan voor de nieuwsbrief!

Registreer nu